Hot News

Νίκος Πορτοκάλογλου: Σαλπάροντας για λιμάνια ξένα

Νίκος Πορτοκάλογλου: Σαλπάροντας για λιμάνια ξένα

Με αφορμή την επικείμενη κυκλοφορία του δίσκου «Λιμάνια ξένα» με διασκευές παλιών λαϊκών, ρεμπέτικων και παραδοσιακών τραγουδιών, ο τραγουδοποιός συνεχίζει την προ-παρουσίαση αυτής της δουλειάς στον «Ρυθμό Stage» στις 4 & 11/4. Στη συνέντευξη που μας παραχώρησε λίγο πριν από αυτές τις εμφανίσεις, μιλάει για την ανάγκη επιστροφής στο παρελθόν, για την καινούργια μπάντα του, τις Φτερωτές Κιθάρες, αλλά και για τη φαντασίωση να βλέπει τον Βαμβακάρη να παίζει μαζί με τον Jimi Hendrix

portokaloglou

Ποια ανάγκη σας έκανε να ηχογραφήσετε ένα δίσκο με διασκευές παλιών τραγουδιών;

Δόξα το θεό έχω κάνει πολλούς δίσκους με πρωτότυπα τραγούδια αυτά τα τριάντα χρόνια. Μια ιδέα που στριφογυρνούσε στο κεφάλι μου ήταν να αρχίσω να ηχογραφώ αυτά τα παλιά αγαπημένα τραγούδια που παίζω κατά καιρούς με την κιθάρα μου στις παρέες ή μόνος μου και που μέσα στα χρόνια έχουν γίνει σχεδόν εμμονή. Είχα κάνει μια λίστα με καμιά εξηνταριά, από παραδοσιακά, μικρασιάτικα, ηπειρώτικα, ρεμπέτικα, λαϊκά, αλλά και της έντεχνης σχολής, δηλαδή Χατζιδάκι, Σαββόπουλο, Λοΐζο. Άρχισα να τα ηχογραφώ στο στούντιό μου με σκοπό να κάνω ένα δοκιμαστικό για το τι μορφή θα τους δώσω, πώς θα τα ενορχηστρώσω, αν θα χρησιμοποιήσω παραδοσιακά όργανα ή ηλεκτρικά, αν θα κάνω μια μεικτή ορχήστρα. Στην πορεία, άρχισα να καταλαβαίνω ότι το σχέδιο θα είχε νόημα αν ο δίσκος φτιαχνόταν απ’ αυτά τα δοκιμαστικά που έγραφα μόνος μου, με τα όργανα που μπορώ να παίξω εγώ, δηλαδή κρουστά, μπάσο και κιθάρες, όλων των ειδών τις κιθάρες. Εξελίχθηκε σε μια δουλειά που είναι ένα αφιέρωμα στα τραγούδια των προγόνων μου, των δασκάλων μου, μια ματιά στο μουσικό γενεαλογικό μου δέντρο, καθώς και ένα αφιέρωμα στο αγαπημένο μου όργανο που είναι η κιθάρα. Επειδή κάθε φορά που είμαι σε μια διαδικασία δημιουργική αφήνω συνειδητά να με οδηγήσει το ένστικτο, τελικά δεν έπιασα κανένα από τα τραγούδια της λεγόμενης έντεχνης σχολής και παρέμεινα στα παραδοσιακά και τα λαϊκά. Δεν ξέρω ακριβώς γιατί. Ξέρω ότι αυτό μου βγήκε. Ίσως τα υπόλοιπα να αποτελέσουν το υλικό ενός άλλου project. Όλο αυτό ήταν μια εμπειρία ψυχαναλυτική, θεραπευτική, σαν να ξαναπήγα σχολείο. Αισθανόμουν όπως στα 15 μου, όταν πρωτομάθαινα κιθάρα από τους δίσκους των Beatles, του Bob Dylan, του Neil Young και του Jimi Hendrix. Kαμιά σαρανταριά χρόνια αργότερα, αισθάνομαι σαν να ξαναμαθαίνω μουσική, κιθάρα και τα μυστικά της τραγουδοποιίας δουλεύοντας πάνω σε τραγούδια του Τσιτσάνη, του Βαμβακάρη, του Καλδάρα. Τώρα που το σκέφτομαι, δούλεψα περισσότερο τα τραγούδια που δεν άκουγα στην εφηβεία μου. Μέσα στη σκοτεινή εποχή της χούντας, είχα ταυτίσει, όπως όλη η γενιά μου, τα δημοτικά και τα λαϊκά τραγούδια με τον εθνοπατριωτισμό.

Είχαν ωστόσο ασκήσει αυτά τα τραγούδια επιρροή στη μουσική σας;

Ναι, αλλά υπόγεια. Είναι τα τραγούδια που έτσι κι αλλιώς κουβαλάμε στο DNA μας. Θα έλεγα ότι η στιγμή που μου αποκαλύφθηκαν ήταν στα 21, όταν έκανα μια απόπειρα να σπουδάσω στις Βρυξέλλες…

Τι θα σπουδάζατε;

Στην Καλών Τεχνών…

Τι έγινε, λοιπόν, στις Βρυξέλλες;

Έμεινα εκεί μερικούς μήνες και τελικά αποφάσισα ότι δεν ήθελα να σπουδάσω τίποτα, αλλά να γυρίσω στην Ελλάδα και να κάνω μουσική. Εκεί ολοκλήρωσα τα πρώτα μου τραγούδια και πήρα τις πιο σοβαρές αποφάσεις της ζωής μου. Στο σπίτι που με φιλοξενούσαν, του θείου μου, ανακάλυψα δύο δίσκους, του Τσιτσάνη και του Βαμβακάρη, που έγιναν το μόνιμο σάουντρακ εκείνης της περιόδου. Από τότε άρχισα να προσπαθώ να συνθέσω στη δική μου μουσική αυτούς τους δύο κόσμους. Όπως λέμε στο «Ρίσκο» των Φατμέ: «Δυο αγάπες πολεμάνε/μέσα μου βαθιά/μη μ’ αφήσουν πως φοβάμαι/μα δεν αφήνω και καμιά/Πόσο την βρίσκω/μ’ αυτό το ρίσκο/και πως με τυραννά/που με ξαναγεννά».

Υπάρχει μια γενικευμένη τάση για διασκευές. Πώς την κρίνετε;

Βλέπω μια τάση στη νέα σκηνή να διασκευάζουν παλιά τραγούδια. Η επιστροφή στο παρελθόν είναι μια φυσική και υγιής ανάγκη, αρκεί να γίνεται μέσα από τα σημερινά μας μάτια. Δεν με ενδιαφέρει η νοσταλγική επιστροφή σ’ ένα εξιδανικευμένο παρελθόν. Πάντα μου φαινόταν μεγάλη μπλόφα η εξιδανίκευση του παρελθόντος. Ακούω να λένε για τη δεκαετία του ’60 πόσο πιο ανθρώπινη ήταν η ζωή, για το ήθος των ανθρώπων. Νομίζω ότι αυτές οι εξιδανικευμένες αναμνήσεις είναι μια προσπάθεια να αποδράσουμε από τη σημερινή σκληρή πραγματικότητα. Ξεχνάμε ότι η δεκαετία του ’60 ήταν αυτή της χούντας και η μισή Ελλάδα ήταν στις εξορίες. Έχουμε μια τάση να ωραιοποιούμε το παρελθόν από μια αδυναμία να ζήσουμε το παρόν. Και παλιότερα που έτυχε να κάνω κάποιες διασκευές, δεν το είδα σαν μια νοσταλγική επιστροφή. Αλλά το να κοιτάς το παρελθόν ξεδιαλέγοντας τι είναι χρήσιμο ή λειτουργικό και τι όχι είναι μια καλή μέθοδος για να πας μπροστά. Στην ταινία «Philomena», ακούγεται ένας στίχος του Τ.Σ. Έλιοτ: «Δεν θα σταματήσουμε να εξερευνούμε. Και το τέλος της εξερεύνησής μας θα είναι όταν θα φτάσουμε εκεί απ’ όπου ξεκινήσαμε και θα ανακαλύψουμε το μέρος για πρώτη φορά.» Πάντα αισθανόμουν ότι το ταξίδι, που είναι το βασικό θέμα στη δουλειά μου, είναι στην πραγματικότητα ένα ταξίδι επιστροφής όπως εκείνο του Οδυσσέα, το αρχέτυπο ταξίδι. Για να ξαναδείς με νέα μάτια τον δικό σου τόπο, τα δικά σου πράγματα, τους δικούς σου ανθρώπους, τις δικές σου μουσικές. Όταν διασκευάζω τραγούδια που είναι χαραγμένα στο συλλογικό μας DNA, ξέρω ότι εκτίθεμαι ανεπανόρθωτα. Πάντα πίστευα ότι όποιος διασκευάζει ένα τραγούδι μόνο ο ίδιος μπορεί να πάθει μια ζημιά. Τα τραγούδια δεν παθαίνουν τίποτα. Τα τραγούδια είναι τόσο δυνατά που δεν πρόκειται να πάθουν καμιά ζημιά από κανέναν.

Πώς είναι η ανταπόκριση μέχρι τώρα στη live παρουσίαση αυτής της δουλειάς;

Κάνω κάτι που συνηθιζόταν παλιότερα. Παρουσιάζω μια δουλειά πριν την κυκλοφορήσω. Έχει πολύ ενδιαφέρον, έχει και πλάκα, γιατί ειδικά στις πρώτες εμφανίσεις που ξεκινήσαμε από την επαρχία, ερχόταν ο κόσμος να ακούσει τον Πορτοκάλογλου και ο Πορτοκάλογλου τους τραγουδούσε το «Αρμενάκι» και το «Χαρικλάκι». Έβλεπα την έκπληξη στα μάτια τους, αλλά τελικά όσο προχωρούσε το live και μπλέκονταν μισά-μισά τα δικά μου τραγούδια με τα παλιά, η ανταπόκριση ήταν πολύ θετική. Υπάρχουν βέβαια και εκείνοι που βλέπουν το πείραγμα των παλιών τραγουδιών ως ιεροσυλία.

Υπάρχουν ακόμη αυτοί;

Πάντα ήμασταν πολύ συντηρητικοί απέναντι στο παρελθόν. Είχαμε την τάση είτε να το αντιμετωπίζουμε μ’ έναν υποκριτικό σεβασμό είτε να το πετάμε στα σκουπίδια για να γίνουμε μοντέρνοι, ξεχνώντας από πού ερχόμαστε. Ακούω νέους μουσικούς να διασκευάζουν με μεγαλύτερη ελευθερία και πιο παιχνιδιάρικη διάθεση, να αντιμετωπίζουν την παράδοση όχι με δέος… Προτιμώ μια αδέξια, αλλά ενθουσιώδη προσπάθεια από το να βάλουμε την παράδοση στο μουσείο με μια ετικέτα «μην αγγίζετε».

portokaloglou1

Τη νέα γενιά μουσικών πώς τη βλέπετε;

Το τραγούδι στην Ελλάδα είναι από τα είδη που ευδοκιμούσαν πάντα. Μπορεί να μην είμαστε καλοί γενικά στη μεγάλη φόρμα, όπως στη λογοτεχνία είμαστε καλύτεροι στα διηγήματα παρά στα μυθιστορήματα. Έτσι και ο τραγούδι είναι μια μινιμαλιστική φόρμα που μας πηγαίνει. Λοιπόν, από τότε που ξεκίνησα στις αρχές του ’80, βλέπω να σκάει μια νέα φουρνιά τραγουδοποιών. Αν θυμάστε, γιόρτασα τα 30 χρόνια μου στο τραγούδι προσκαλώντας τη νέα γενιά να τραγουδήσουμε μαζί. Βλέπω ότι το έργο συνεχίζεται, με όλες τις τάσεις, με όσους ακολουθούν πιο πολύ την παράδοση ή τους πιο ηλεκτρικούς.

Γενικά πάντως παρατηρώ ότι έχει υποχωρήσει το φτηνό τραγούδι, ενώ έχει επικρατήσει το πιο ουσιαστικό…

Όντως το βλέπετε να συμβαίνει;

Αυτή είναι η δική μου αίσθηση…

Δεν είμαι σίγουρος. Ξέρετε πόσα χρόνια το ακούω αυτό; Κατά εποχές κάποιος έβγαινε και έλεγε τη θεωρία ότι εξαφανίστηκε το φτηνό τραγούδι, το σκυλοτράγουδο. Δεν το πιστεύω. Οι άνθρωποι εξακολουθούν να κάνουν τις ίδιες επιλογές, αλλά σε πιο οικονομικό πακέτο. Δεν έχω ψευδαισθήσεις, ούτε χωρίζω το τραγούδι σώνει και καλά στο έντεχνο που είναι πάντα καλό και στο εμπορικό που είναι πάντα κακό και κάποια στιγμή θα επικρατήσει το καλό σαν σε αμερικανική ταινία. Οι άνθρωποι έχουν ανάγκες και από τη μια πλευρά και από την άλλη, πάντα θα έχουν, και θα διαψεύδουν τις θεωρίες μας.

Μιλήστε μου για την μπάντα που σας συνοδεύει, τις Φτερωτές Κιθάρες.

Είναι ο Βαγγέλης Μαρκαντώνης από τους ανοιχτή Θάλασσα, ο Χάρης Μιχαηλίδης από τους Δραμαμίνη, ο Αλέκος Βουλγαράκης και ο Θάνος Μιχαηλίδης, με τους οποίους είχαμε συνεργαστεί ή τους είχα παρακολουθήσει στις δικές τους δουλειές. Τους μάζεψα σπίτι, τους έβαλα να ακούσουν τις διασκευές που δούλευα και τους πρότεινα να κάνουμε μια μπάντα για να παίξουμε αυτά τα τραγούδια. Κάποιοι ήταν από την αρχή ενθουσιώδεις και κάποιοι πιο αμήχανοι, γιατί αισθάνονταν ότι δεν ξέρουν αρκετά καλά αυτού του είδους τη μουσική. Όμως αυτές οι διαφορετικές αντιδράσεις τους ήταν που με ιντρίγκαραν. Αυτή η σύγκρουση συνέβαινε και μέσα μου, δηλαδή ότι ήθελα να παίξω τα τραγούδια που δεν άκουγα στην εφηβεία με τον ήχο των τραγουδιών που άκουγα.

Γι’ αυτό και το live σας ακούγεται σαν μια αναδρομή στο ροκ.

Εκεί που δούλευα μόνος μου στο στούντιο, μου έρχονταν διάφορες εικόνες, όπως ότι είναι μαζεμένοι όλοι γύρω-γύρω και παίζουν μουσική μαζί, ο Μάρκος, ο Τσιτσάνης, ο Τούντας και οι δημοτικοί με τα κλαρίνα μαζί με τον Hendrix, τον Lennon και όλη την άλλη ροκ παλιοπαρέα. Κάτι τέτοια παλαβά σκεφτόμουν!

Γι’ αυτό, λοιπόν, έχει μια vintage αίσθηση ο ήχος του live σας.

Τώρα που το σκέφτομαι, το έναυσμα για να ξαναγυρίσω στην ηλεκτρική κιθάρα που ήταν ένας εφηβικός έρωτας, δεν ήταν τόσο η παλιά μουσική όσο οι καινούργιες μπάντες που κάνουν κάτι αντίστοιχο, όπως οι Black Keys, των οποίων ο ήχος είναι πολύ κοντά στα blues, αλλά ακούγεται και απόλυτα σημερινός. Αυτή η μπάντα και κάποιοι άλλοι, όπως οι Arcade Fire και οι National, αποτελούν μια νέα γενιά ροκ συγκροτημάτων που με έκανε να αγαπήσω ξανά το ροκ, το οποίο είχα βαρεθεί τα τελευταία χρόνια.

Πότε θα κυκλοφορήσει τελικά ο δίσκος;

Είμαστε στη διαδικασία της τελευταίας επεξεργασίας, κοιτάμε το εξώφυλλο και ανυπομονώ να βγει. Θα αλλάξει και ο τίτλος [σ.σ. αρχικά ο τίτλος ήταν «Το πλοίο θα σαλπάρει»] σε «Λιμάνια ξένα» από τον επόμενο στίχο του ίδιου τραγουδιού. Μ’ αρέσει γιατί έχει διπλή σημασία. Το μυαλό σου πάει αμέσως και στο συγκεκριμένο τραγούδι και στην ιδέα ότι για πρώτη φορά πηγαίνω σε ξένα μουσικά λιμάνια. Ο δίσκος θα κυκλοφορήσει από τη Feelgood Records και σκέφτομαι να βάλω ως υπότιτλο «25 παλιά τραγούδια που έρχονται από το μέλλον».

Μου εξηγείτε τον υπότιτλο;

Αισθάνομαι ότι αυτά τα τραγούδια είναι πέρα από το χρόνο, γιατί είναι τόσο φρέσκα και δυνατά, που είναι σαν να ’ρχονται από το μέλλον.

 

 

KefaloniaEvents

April 5th, 2014

No Comments

Leave a Reply